TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ TAROT

Xuất xứ sơ khai – một trò chơi

Lịch sử Tarot bắt nguồn từ một trò chơi. Mỗi khi nghĩ đến những lá bài Tarot, ta đều liên tưởng đến những gì thần bí, sâu thẳm và tiên tri. Sự thật thì nguồn gốc của những lá bài Tarot lần đầu được sử dụng như một trò chơi. Những quy luật cơ bản để chơi được bộ môn Tarot xuất hiện trên bản thảo viết tay bằng tiếng Ý của Martiano da Tortona có niên đại từ năm 1425, trò chơi chỉ dành cho tầng lớp vương giả.

LỊCH SỬ TAROT

Bộ bài Tarot đầu tiên được sử dụng vào thế kỷ thứ 15 ở Ý, trong giai đoạn từ năm 1420 đến năm 1440. Đến nay, vẫn không có đủ bằng chứng để liên kết bộ bài Tarot ở Ý thời đó với đế chế Ai Cập cổ đại. Mặc dù có những biểu tượng Ai Cập cổ đại xuất hiện trên những quân bài. Tuy nhiên, ta nên lưu ý đến dòng chảy lịch sử giữa Rome và Ai Cập để xem xét tầm ảnh hưởng của người Ai Cập lên những lá bài Tarot. Mối liên kết này được xây dựng dựa trên góc nhìn về lịch sử xa xưa, mặc dù có nhiều chuyên gia vẫn chưa thu thập được nhiều bằng chứng thỏa đáng của mối liên hệ nêu trên.

22 lá bài thường được gọi với cái tên “Major Arcana”, hay ẩn chính, được sử dụng như một trò chơi phổ biến của giới thượng lưu. Bộ Ẩn chính lần đầu được vẽ tay, rất cầu kỳ nhằm phục vụ thị hiếu thẩm mỹ của tầng lớp quý tộc. Bộ bài Tarot bấy giờ không giống với bắt kỳ bộ bài nào chúng ta hiện đang sử dụng cả. Vào thế kỷ thứ 12, người Trung Hoa cũng sáng tạo ra một loạt bài phục vụ cho cung tầng mỹ nữ của vua chúa. Câu chuyện về xuất xứ của bài đánh Trung Hoa là có căn cứ, bởi vào thời bấy giờ, người Hoa cũng tạo ra loại giấy để tạo nên bộ bài riêng của họ.

“Visconti Trumps” là tên chung của 3 bộ bài thuộc tầng lớp giàu có của Ý vào năm 1440. Lịch sử đã công nhận chúng là tiền thân của bộ bài Tarot ngày nay. Cũng giống như tất cả bộ bài xuất hiện vào cùng mốc lịch sử, bài Tarot sơ khai chia được thành 4 bộ nhỏ (Suits), mỗi bộ gồm các lá được đánh số lần lượt từ 1 đến 10, cùng với bộ Hoàng Gia (Court cards): Page, Knight, Queen, King và cuối cùng là 22 lá ẩn chính không được xếp vào suit nào. Hình vẽ trên những lá bài được biểu tượng hóa từ những chủ thể như Giáo Hoàng, Quốc Vương, Bánh xe định mệnh, Ác Quỷ và Mặt Trăng. Chúng ta dễ dàng bắt gặp những hình ảnh tương tự trong bộ Ẩn Chính mà ngày nay ta đang sử dụng.

Sự vận động của Tarot 

Vào thời đó, “Triumphs” là tên gọi của những lá bài Tarot được người ta sử dụng vào những trò chơi đánh bài mới. Người ta coi 22 lá ẩn chính là những lá “Trump”. Những lá Trump này nổi bậc hơn hẳn những lá bài khác. Trò chơi bài này phổ biến rộng rãi trong các tầng lớp hạng sang của Ý, lan truyền nhanh chóng từ phía Bắc của Ý sang phía Đông nước Pháp. Khi những lá bài du nhập vào một số quốc gia khác ở châu Âu, hình vẽ trên những lá bài Trump bị thay đổi và lượt bỏ hết hệ số thứ tự. Sau đó, những lá bài này tiếp tục phổ biến đến Bắc Sicily, Áo, Đức và nhiều quốc gia khác.

Có nhiều bằng chứng cho rằng, vào thế kỷ thứ 16, Tarot được sử dụng trong thi ca bằng cách sử dụng những miêu tả tính cách nhân vật từ những quân bài. Những bài thơ sử dụng chức danh của những lá Trump để tạo nên những vầng thơ tôn vinh vẻ đẹp của các quý phu nhân. Vào năm 1572, một bài thơ có liên quan đến vận mệnh của một người. Mục đích tiên tri của bài Tarot thạt sự xuất hiện từ năm 1750, khi ấy các ý nghĩa tiên tri và cách sử dụng bài vẫn hoàn toàn khác với cách chúng ta sử dụng bây giờ. Mặc dù vào năm 1589, có một trường hợp ám chỉ việc sử dụng bài Tarot với ma thuật, và không có bất kỳ bằng chứng nào khác về sự thần bí của bộ bài mãi cho đến thế kỷ thứ 18. Thực sự, trước thế kỷ 18, người ta mãi quy chụp những điều tâm linh, thần bí lên những lá bài Tarot. Mặc dù không có tiêu chuẩn nào trong việc sử dụng bài, vào năm 1487, những lá bài đánh thông thường được liên hệ với thần học và những điều thần bí. Có khá nhiều cơ sở vững chắc chứng minh rằng buổi bình minh của những ý nghĩa thần học này đã được áp dụng cho bài Tarot từ những năm 1700 ở Bolohna.

Có một bài thuyết giáo lần đầu tiên đề cập đến những lá Trumps. Thầy dòng Franciscan đã trình bày bài giáo thuyết này giữa những năm 1450 và 1470. Ông chỉ ra rằng những lá Trumps do Ác quỷ tạo ra. Việc sử dụng bài lúc bấy giờ bị kết tội và Ác quỷ – The Devil được tin là lá Trumph cuối cùng của những lá Trumps. Ông ta còn khẳng định rằng Ác quỷ chiến thắng do sự thất bại của linh hồn trong trận bài.

Cái tên “Tarot” gây nhiều tranh luận, bởi người ta tự hỏi liệu nó bắt nguồn từ thuật đảo chữ của tiếng Ai Cập, Hebrew hay Latin. Thực chất, lịch sử đã ám chỉ rằng vào khoảng 100 năm sau khi bộ bài đầu tiên xuất hiện, cái tên “Tarot” được lấy ra từ cái tên “Tarocchi” – số nhiều, hoặc “Tarocco” – số ít trong trò chơi Triumphs hoặc Trumps. Không ai có thể giải thích thỏa đáng tại sao lại có cái tên “Tarot” nhưng người ta biết rằng người Đức đã từng gọi tên chúng là “bộ bài Tarok” và “French Tarot”.

Trong suốt chiều dài lịch sử của Tarot và lịch sử nguồn gốc của nó, vào thế kỷ thứ 18, Antoine Court de Gebelin ở Pháp bị thuyết phục bởi giả thuyết bài Tarot có mối liên kết với nền văn minh Ai Cập dựa trên những hình vẽ biểu tượng. Trong quyển sách “Monde Primitif”, ông đã ngụ ý rằng những hình ảnh trên bài Tarot chính là những hình ảnh trong những quyển văn thư Ai Cập cổ chư bị tiêu hủy. Ông ta cũng cảm nhận được có nhiều ẩn ý và bí mật vẫn chưa được con người giải mã. Từ đó, người ta bị Tarot cuốn hút vào sâu thẳm bởi những ý nghĩa được chôn giấu.

Bí ẩn lịch sử bộ bài Tarot một lần nữa bị khuấy động bởi có ý kiến cho rằng người tạo ra những bí mật là một vị thần tên là “Thoth”, hay còn được gọi là Hermes Tresmagistus. Bộ Tarot tiên tri hiện đại bắt đầu vào năm 1781, khi Freemason Antoine Court de Gébelin, một tu sĩ người Thụy Sĩ và là người cho ra đời bài nghiên cứu Freemason Antoine Court de Gébelin, đề cập đến những ý nghĩa tôn giáo của Tarot. Ông viết rằng hệ thống biểu tượng của bộ Marseille Tarot chứa những hình ảnh đại diện cho Isis và Thoth. Ông còn cho rằng cái tên “Tarot” bắt nguồn từ thời Ai Cập cổ, từ “Tar” có nghĩa là hoàng gia, từ “ro” là con đường. Ông đút kết được rằng, Tarot chính là con đường hoàng kim để chạm đến sự khôn ngoan. Ông còn cho rằng những người Digan là truyền nhân đến từ Ai Cập và họ sử dụng những lá bài để tiên đoán vận mệnh. Họ cũng chính là nhóm du cư mang những lá bài đến châu Âu. Mặc dù những thế hệ khảo cổ Ai Cập sau này vẫn chưa tìm ra bất kỳ sự thật nào để chứng minh giả thuyết trên, tuy nhiên đó vẫn là một phần đáng lưu ý của di sản Tarot.

Vào năm 1781, Comte de Mellet có viết 1 bài báo ngắn về Tarot và được xuất bản trên Le Monde Primitif của Court de Gébelin’s. Ông là người đầu tiên viết về mối liên hệ giữa các ký tự Hebrew và những lá bài. Vào thế kỷ thứ 19, nhà thần học Eliphas Levi đã phát triển mối quan hệ giữa thuật huyền bí Do Thái cổ đại Kabbalah và Tarot. Kabbalah là những thứ thuộc về Hebrew thần bí. Bây giờ, đó chính là nguồn động lực nhen nhóm ý kiến cho rằng Tarot có ngườn gốc từ Israel và nắm giữ trí tuệ khôn ngoan của cây sự sống (Tree of Life) trong Kabblah. Ý tưởng này đã gom 78 lá bài vào 1 thể thống nhất và đưa vào hệ thống ngôn ngữ tiếng Anh thông qua Mật Lệnh (Hermetic Order) của hội Golden Dawn. Trong hội thông thiên học, Mật Lệnh (Hermetic Order) của Golden Dawn, Thánh Đường Ánh Sáng (The Church of Light) và Nhà Chế Tác (The Builders) của Adytum (B.O.T.A), tất cả đều bảo vệ vị thế thần học của Tarot trong suốt 2 thế kỷ 19 và 20. 

Tarot hiện đại

Tác giả Edward Waite được coi là người mang trở lại sự Phục Hưng cho Tarot của thế kỷ 20. Ông chính là người đã ủy thác cho Pamela Coleman Smith tạo ra “đứa con” mang tên “Rectified Tarot”. Chính ông là thành viên của những hội kín và cộng tác với một người anh em. Người đàn ông mang tên Rider và ông Waite cùng nhau cho ra đời bộ bài Tarot năm 1910 – bộ bài của bộ đôi Rider-Waite. Bộ bài này trở thành chuẩn mực trên toàn thế giới và vẫn giữ nguyên vị thế phổ biến rộng rãi của nó, chính nhờ vào hệ thống biểu tượng phong phú và hơn hết, nó rất dễ sử dụng.

Ngày nay, Tarot vẫn tiếp tục mở rộng và phát triển trên khắp thế giới. Tuy nhiên, màu sắc của Tarot hiện tại càng trở nên màu sắc hơn, thật với cuộc sống hơn. Các hình ảnh và biểu tượng hiện đại như máy móc, chiêm muôn, cao ốc,… cũng dần xuất hiện.

Tarot tại Việt Nam cũng không ngoại lệ. Những ngày đầu du nhập vào Viêt Nam, Tarot vẫn còn bị hiểu lầm là một bộ môn mê tín, vô căn cứ tại Việt Nam do một số những bộ phận xuất, thiếu hiểu biết và trục lợi. Mọi người cần phải hiểu rằng, Tarot hiện nay không đơn thuần là một bộ môn tiên tri như ngày xưa, nó còn là một môn tư vấn, tham vấn. Nơi mà nhiều người có thế tìm đến để tâm sự, chia sẻ các vấn đề trong cuộc sống.

  • Biên dịch – Tony (Hoàng Lộc)
  • Biên tập, hiệu đính – Gấu Gầm Gừ
  • Tham Khảo: Tarot Reading for Beginners
Content Protection by DMCA.com